KARAPAPAK YURDU

KARAPAPAK YURDU
AĞBABA(AMASIYA)BÖLGESİ

 
AĞBABA(AMASIYA)BÖLGESİ:
AĞBABA  1877 yılı Rusların işgalinden önce osmanlı iparatorluğuna bağlı kars ilinin bir sancağıydı. Rus işgaliyle kars oblastı(ili)na bağlı olarak KARS,ZARUŞAT,ŞUREGEL,SOĞANLI,AĞBABA  olarak Beş kazadan birtanesiydi.1917 devrimi ile birlikte Ruslar eski sınırına çekilirken ağbaba  bölgesi bir süre kars ilebirlikte ermeni işğali altında kaldı.Kazım Karabekir Paşa komutasındaki ordu kars ve kazalarını ermeni işgalinden kurtarmış oldu.Ağbaba 16 mart 1921 MOSKOVA antlaşmasıyla gümrüye yakınlığından dolayı gümrüye bağlı olarak Ermenistana bırakıldı.
Yöre halkı(Karapapak Türkleri) Ermenistan yönetiminde kalmak istemediğinden büyük bir kısmı kars ve ilçelerinden boşalan köy ve kasabalara yerleştirilmiştir.
AĞBABA BÖLGESİNİN ÇOĞRAFİ YAPISI:
Ağbaba yüksek engebeli bir arazi yapısına sahip olup, kışları çok soğuk karasal bir iklim gösterir.bölgede  batı bölümünü oluşturan dağlar ziyarat dağı,göğdağ,ağbaba dağı ve kuzey sınırında karahaç dağıdır.bu  dağlardan akan çay ve derelerden beslenen ARPAGÖLÜ ağbabanın en önemli gölüdür.bu gölün ayağı olan Arpaçay nehri aras nehrinin kolunu oluşturur.. Karahançayı,çivinli çayı,seldağılan çayı,kızılkilise çayı ve möküz çayı önemli akarsularındandır.AĞBABAYA  bağlı 36 köy mevcuttur
AĞBABA  KÖYLERİ VE NÜFUSU(1906 sayımı):
AMASYA:502-BAHÇALI:277-BALIKLI:347-B.TEPEKÖY:278-CEBECİ:380-ÇAKMAK:360-DALAVER:510-DÜZKEND:636-ELLEROYUĞU:286-GÖLLÜ:278-BEZİRGAN:285-GÜLLÜBULAK:1009-GÜLLÜCE:312-HANÇARLI:290-HOZUKENT:372-İBİŞ:446-İLANLI:301-KARABULAK:295-KARAÇANTA:665-KARAMAMET:603-KARANAMAZ:507-KIZILDAŞ:547-KIZILKİLİSE:230-K.TEPEKÖY:140-MAĞARACIK:480-MUMUHAN:144-MUSLUHLU:253-ÖKSÜZ:138-ÖRDEKLİ:330-SEYİTOĞLAN:418-SINIH:164-SÖĞÜTLÜ:80-SULTANABAD:262-ŞİŞTEPE:151-DAŞKÖPRÜ:396-TAZEKEND:38.
Ağbaba'lı  Aşık PAŞA GÖYDAĞLI'dan bir alıntı
1-Men de tetirgin,sen de tedirgin,                                           Derdini derdime cala,ağlama                                              Ağlamakla  derdin sağalan değil,                                          Mende senin emin,bala ağlama.
2-Atana-babana oxşa,bir er ol                                                 Bilirem görmüsen her sitemi bol.
3-Göydağlının  sinesi de dağıldı.                                              Ağbabaya giden yollar bağlıdı,                                             Ağadığın itmiş yurdun nağlıdı.                                             Sabırlı ol,derde bacar, ağlama.                                             Ağbaba (düzkentli) aşık Haydarın bir şiiri
AĞLADI;
1-Gözeller gözeli,ay gözel  veten                                              Senden ayrı düşdü,eller ağladı                                              Dağıldı ellerin,söndü ocağın,                                                Sındı gol ganadın,eller ağladı
2-Yiğitler dayandı sağın,solunda                                              Erenler şehid oldu senin yolunda.                                        Evladın can verdi ana kolunda.                                            Akıttın göz yaşı,seller ağladı.
3-O,gözel ellerin virana galdı ,                                                  Felek arş-aladan dert keder saldı.                                        Sinende dahilerin izleri kaldı.                                                Oynadı ruhlar,diller ağladı,
4-Abülfet vatana anacan dedi                                                  Nadana karşı, kana-kan dedi.                                              Arşdan seda geldi,hele dayan dedi.                                      Dane düştü saçına,teller ağladı
     
AĞBABA BÖLGESİ KÖYLERİ
Köylerin asıl resmi adları1918-ci yıldan sonra bu köylerin isimleri                                                                  Amasiya  /GÜNCEL AD                                                        Baytar                                                                                Balıxlı                                                                                Baxçalı                                                                              Bozqala                                                                              Qarabulaq                                                                          Qaranamaz                                                                        Qaraçanta                                                                        Qızıldaş                                                                              Qızılkilise                                                                            Qonçalı                                                                              Quzukend                                                                                                                                                                  Daşkörpü                                                                          Düzkend                                                                            Elleroyuğu                                                                          İbiş                                                                                                                                                                          İlanlı                                                                                                                                                                      Göllü                                                                                Güllübulaq                                                                          Güllüce                                                                              Amasiya r-nu1991                                                          Hovtun
1991 zorakert                                                                    1991 Jağik                                                                        1991 Ağvorik                                                                      1991 Areqnadem                                                                1991 Zarishat                                                                    1995 Xozikend                                                                    1991 Alvar                                                                        1935 Ellər                                                                          1991 Yerizak                                                                    1991 Aravet                                                                      1991 Ardenis                                                                      Oxçoğlu                                                                              Öksüz                                                                                Ördekli                                                                                                                                                                      Seldağılan                                                                          Sınıx                                                                                                                                                                          Söyüdlü                                                                            Sultanabad                                                                        Tazekend                                                                          Tepeköy B.                                                                        Tepeköy K.                                                                        Xançallı                                                                              Çaxmax                                                                              Çivinli                                                                                Şiştepe                                                                                                                                                                      Vaxçi                                                                                Darik                                                                                ÖRDEKLİ Kars vilayətinin Ağbaba bölgəsində Seldağıdan köy icması terkibinde, Ermenistan SSR Amasiya (Ağbaba) bölgesinde, Ağbaba merkezinden 15 km kuzey-batıda, Karapapak'ların yaşamış olduğu köy. Karapapak ahalisi 1886-cı yılda 253, 1905-ci yılda 330, 1914-cü yılda 531 kişi olub. 1918-ci yılda Ermeniler tarafından dağıtılmış bu köy sonradan harbe olmuştur.yerine Qoncalı köyü kurulmuştur.                                                                        QONCALI(GONCALI) (1935-ci yıla kadar ÖRDEKLİ, QONÇALI, 1991-ci yıldan ZARİMAT,(ZARİSHAT) - Ermənistan SSR 
Amasiya (Ağbaba) bölgesinin merkezindən 14 km kuzey-batıda karapapaklıların yaşamış olduğu köy. 1905-ci yılda 330, 1914-cü yılda 531 kişi karapapak ahalisi olub. 1918-1920-ci yıllarda karapapakları köyden Türkiyeye göç etmişler, Türkiyeden gelən ermeniler bu köye yerleşdirilmişdir. 1970-1980-ci yıllarda ermenilerin çoğunlukla  Leninakana (Gümrü) göçmüş, teserrüfatda başka köylerden gelen Azerbaycanlılar çalışmışlar. Komşu İbiş köyü bu Sovxoza birleştirilmiştir. 1988-ci yında facialı olayları olduğu zamanda Azərbaycanlıların hepisi buradan kovulmuşlar.Şimdi 80-120 nüfuslu Ermenilerin yaşadığı bir köy olarak durmaktadır.
BAYRAĞIMIZ

Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam44
Toplam Ziyaret266474
Hava Durumu
Anlık
Yarın
30° 32° 23°
AVRASYA TÜRK DERNEKLERİ FEDERASYONU
TEREKEME KARAPAPAK TÜRKLERİ KÜLTÜR VE SANAT DERNEĞİ
FACEBOOK